Planujesz lub podpisałeś już umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy? Przeczytaj ten artykuł, znajdziesz w nim wiele przydatnych informacji dotyczących w/w umowy, a w szczególności znajdziesz odpowiedź na następujące pytania:
- Czym tak naprawdę jest umowa o zakazie konkurencji?
- W jakiej formie powinna być zawarta?
- Czy można ją zawrzeć z każdym pracownikiem?
- Co powinno się znaleźć w jej treści?
- Jakie konsekwencje wiążą się ze złamaniem postanowień umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy? ( zarówno po stronie pracodawcy jak i pracownika)
Informacje podstawowe
Przepisem regulującym zagadnienie zawierania umów o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy jest art. 101(2) Kodeksu Pracy. Przepis ten przewiduje możliwość zawarcia przez pracodawcę i pracownika wspomnianej umowy, z zachowaniem pewnych określonych wymagań. Zgodnie z regulacją kodeksową, na mocy tej umowy pracownik zobowiązuje się, mimo ustania stosunku pracy, do nieprowadzenie działalności konkurencyjnej wobec dotychczasowego pracodawcy, za należnym mu z tego tytułu odszkodowaniem. Poprzez nieprowadzenie działalności konkurencyjnej należy rozumieć zarówno zakaz prowadzenie samodzielnej działalności konkurencyjnej wobec byłego pracodawcy, jak i świadczenie pracy na rzecz podmiotu rywalizującego na danym rynku z dawnym pracodawcą niezależnie od tego czy praca miałaby być wykonywana na podstawie umowy o pracę czy umowy cywilnoprawnej.
Forma umowy o zakazie konkurencji
Ustawodawca zastrzegł dla omawianej umowy formę pisemną pod rygorem nieważności.
Czy z każdym pracownik można zawrzeć taka umowę?
Odpowiedź na powyższe pytanie brzmi „Nie”. W przeciwieństwie do umowy dotyczącej zakazu konkurencji w trakcie trwania stosunku pracy, opisywaną umowę można zawrzeć jedynie z pracownikiem mającym dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie może narazić pracodawcę na szkodę.
Treść umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy
Przede wszystkim ważne aby umowy została skonstruowana w sposób jasny i zrozumiały dla obu stron. Umowa dotycząca zakazu konkurencji jak każda inna objęta jest zasadą swobody umów. Jednak Kodeks Pracy wskazuje elementy konieczne, które powinny znaleźć się w każdej takiej umowie. W artykule 101(2) Kodeksu Pracy ustawodawca wskazuje, że strony umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy powinny wskazać:
- Okres obwiązywania zakazu konkurencji
- Odszkodowanie przysługujące pracownikowi
Ustawodawca nie wskazuje maksymalnego okresu czasu, na jaki może zostać zawarta umowa o zakazie konkurencji, jednak brak postanowień dotyczących tej kwestii powoduje nieważność umowy. Innymi słowy umowa o zakazie konkurencji nie może być umową na czas nieokreślony. Jeżeli chodzi o odszkodowanie, należne pracownikowi, to zgodnie z regulacją kodeksową powinno być ono nie niższe niż równowartość 25 % wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy przez okres równy okresowi, który obejmuje zakaz konkurencji.
Przykład obliczenia odszkodowania:
Jeżeli umowa o zakazie konkurencji została zawarta na dwa lata, a wynagrodzenie pracownika w tym okresie było stałe i wynosiło 4.000 PLN miesięcznie, odszkodowanie nie może być niższe niż 25% x 24 miesiące x 4.000 PLN = 24.000 PLN
Co oczywiste, strony mogą ustalić wyższą stawkę odszkodowania, niż stawka wskazana w kodeksie.
Warto również wspomnieć o zasadach i terminach wypłacania odszkodowania pracownikowi. Ustawodawca wskazuje jedynie, że może ono być wypłacane w ratach. Oznacza to, że kodeks nie narzuca określonych zasad dotyczących wypłacania odszkodowania i są one zależne jedynie od woli stron zawierających umowę. Przyjmuje się jednak, że zasadniczo odszkodowanie powinno być wypłacane sukcesywnie, wraz z wywiązywaniem się pracownika z jego obowiązku.
reklama
Kolejne postanowienia, które warto uregulować w opisywanej umowie, to kwestie:
- Dookreślenia zakazu konkurencji
- Możliwości wypowiedzenia umowy
Jeżeli chodzi o kwestie, które ze względu na uniknięcie późniejszych sporów warto uszczegółowić, to są nimi:
- Wskazanie zasięgu terytorialnego zakazu konkurencji
- Wskazanie informacji, których ujawnienie zawsze będzie poczytywane za naruszenie zakazu konkurencji
- Konkretne wskazanie podmiotów funkcjonujących na rynku, na rzecz których była pracownik, nie może świadczyć pracy przez okres wskazany w umowie
Jeżeli chodzi o wypowiedzenie umowy, to aby było ono możliwe, powinno zostać przewidziane przez strony przy podpisywaniu umowy.
Konsekwencje naruszenia umowy
Kodeks różnicuje konsekwencje związane z nieposzanowaniem postanowień umowy w przypadku pracownika i pracodawcy:
Złamanie zakazu przez pracownika
Jeżeli pracownik, naruszy obowiązujący go zakaz konkurencji, po stronie pracodawcy powstaje uprawnienie do dochodzenia odszkodowania za powstałą szkodę. Co istotne wysokość odszkodowania nie jest w żaden sposób ograniczona, jak ma to miejsce w przypadku zakazu konkurencji obowiązującego w trakcie trwania stosunku pracy. Pracownik odpowiada do wysokości powstałej szkody, która to szkoda może również objąć utracone korzyści. W przypadku sporu pomiędzy stronami, obowiązek udowodnienia zarówno powstania szkody wynikłej z zachowania pracownika, jak i jej wysokości, spoczywa na pracodawcy. Często zapomina się o możliwości pociągnięcia pracownika naruszającego zakaz konkurencji do odpowiedzialności karnej, co jest jak najbardziej możliwe. Przepisem ustawy karnej dotyczącym takiej odpowiedzialności jest artykuł 266 KK, zgodnie z którym:
Kto, wbrew przepisom ustawy lub przyjętemu na siebie zobowiązaniu, ujawnia lub wykorzystuje informację, z którą zapoznał się w związku z pełnioną funkcją, wykonywaną pracą, działalnością publiczną, społeczną, gospodarczą lub naukową, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
Ściganie opisywanego przestępstwa następuje jedynie na wniosek pokrzywdzonego, a więc pracodawcy.
Naruszenie postanowień umowy przez pracodawcę
Co do zasady, jedynym możliwym naruszeniem opisywanej umowy przez pracodawcę, jest niewywiązywanie się przez niego z obowiązku wypłaty należnego pracownikowi odszkodowania. Rezultatem tego naruszenia, będzie rozwiązanie umowy o zakazie konkurencji. Obok wskazanego powyżej następstwa niewłaściwego zachowania pracodawcy, innym negatywnym skutkiem będzie możliwość wystąpienia przez pracownika na drogę sądową celem uzyskania odszkodowania należnego za okres powstrzymywania się od działalności konkurencyjnej, jeżeli nie zostało mu ono wypłacone.
Rozwiązanie umowy o zakazie konkurencji
Umowa ulega rozwiązaniu w następujących sytuacjach:
- Upływu określonego terminu, na jaki została zwarta
- Na mocy porozumienia stron
- Za wypowiedzeniem, jeżeli taka możliwość przewidziała umowa
- Z chwilą śmierci pracownika
- Z chwila ustania przyczyn uzasadniających istnienie zakazu konkurencji
- W przypadku niewywiązywania się przez pracodawcę z obowiązku wypłaty odszkodowania
Łukasz Schiffer, 29.07.2010
Wzoryprawne.pl
Zobacz:
- wzór umowy o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy;
- wzór umowy o zakazie konkurencji z pracownikiem.
Utwory zawarte w serwisie wzoryprawne.pl jak i ich części lub fragmenty nie mogą być powielane i rozpowszechniane w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób, w tym w szczególności kopiowane, fotokopiowane, zamieszczane w sieci Internet itp., lub w jakikolwiek inny sposób wykorzystywane na jakichkolwiek polach eksploatacji - bez pisemnej pod rygorem nieważności zgody administratora serwisu wzoryprawne.pl.W przypadku wykorzystywania w jakikolwiek sposób jakichkolwiek utworów lub ich fragmentów bez stosownej zgody administratora serwisu, administrator zastrzega sobie prawo do dochodzenia wszelkich roszczeń przewidzianych przez obowiązujące przepisy prawa.
